Giỏ hàng
TẠI SAO THƯƠNG NHÂN LẠI THỜ VÕ THÁNH QUAN VÂN TRƯỜNG

TẠI SAO THƯƠNG NHÂN LẠI THỜ VÕ THÁNH QUAN VÂN TRƯỜNG

Quan Vân Trường hay còn gọi là Quan Vũ hay Quan Công là một danh tướng cuối thời Đông Hán, mặc dù không phải một người buôn bán nổi tiếng hay hoàn hảo như đại tư tưởng gia Khổng Tử, nhưng ông luôn được giới thương nhân thờ cúng. Vậy điều gì khiến Võ Thánh Quan Vân Trường lại nhận được sự sùng bái của giới thương nhân Á Đông?

Quải ấn phong kim từ Hán tướng,
Tầm huynh diêu vọng viễn đồ hoàn.
Mã kỵ Xích thố hành thiên lý,
Đao Yển thanh long xuất ngũ quan.
Trung nghĩa khái nhiên xung vũ trụ,
Anh hùng tòng thử chấn giang sơn.
Độc hành trảm tướng ưng vô địch,
Kim cổ lưu đề hàn mặc gian.

(Treo ấn, gói vàng, từ giã thừa tướng nhà Hán (Tào Tháo),
Đường xa mong tìm được anh.
Cỡi ngựa Xích Thố đi ngàn dặm,
Cầm đao Thanh Long đi qua năm cửa ải.
Lòng trung nghĩa, quảng đại xung lên vũ trụ,
Anh hùng gây chấn động núi sông từ ấy.
Một mình ra đi, chém tướng, đâu còn ai địch nổi,
Xưa nay sự tích này vẫn là đề tài trong chốn văn chương.)

Điển tích “vượt 5 ải chém 6 tướng” tuy chỉ có trong tiểu thuyết "Tam Quốc diễn nghĩa" và không có thực, nhưng dựa vào tích này và nhiều giai thoại khác nữa mà trong văn hóa Á Đông người ta vẫn luôn coi Quan Vân Trường là một "chiến thần" vô song - từ đó mà ông trở thành một hình tượng phổ biến bậc nhất đại diện cho sự uy dũng, sức mạnh.

Sở dĩ lại phổ biến nhất bởi Quan Vân Trường là nhân vật duy nhất trong lịch sử Á Đông được cả Nho Giáo, Phật Giáo và Đạo Giáo phong làm thần linh. Trong Nho Giáo ông là "Võ Thánh", trong Phật Giáo là "Già Lam bồ tát" và "Quan Thánh đế" Quân trong Đạo Giáo.

Chưa hết, năm 1614, tại Trung Hoa, Minh Thần Tông đã “chính thức hóa” ngôi vị thần thánh của Quan Vân Trường khi gia phong "Tam giới phục ma đại đế thần uy viễn trấn Thiên tôn Quan thánh đế quân", sắc phong danh tướng này thành "Hiệp thiên hộ quốc trung nghĩa đế".

Có thể trong lịch sử chính thống, Quan Vân Trường dù cũng thực sự là một mãnh tướng, nằm trong "Ngũ Hổ Tướng" của nhà Thục Hán nhưng ông chưa phải là đại tướng có thành tích quân sự xuất sắc nhất cũng như là người uy dũng bậc nhất - Mặc dù vậy, Quan Vân Trường lại là nhân vật được thần thánh hóa lại thêm một điển tích trước khi gặp Lưu Bị, ông do bênh vực người khác mà quyết định tự mình thực thi công lý - vì thế mà phạm tội giết người, phải bỏ quê hương đến nương náu ở quận Trác.

Chính vì thế, những người vốn luôn hy vọng nhận được sự bảo vệ, bảo trợ như những thương nhân đã nhận thấy rất nhiều niềm tin từ quan điểm "tự mình thực thi công lý" của Quan Vân Trường. Họ tin rằng một nhân vật xuất phát từ người phàm, được tôn lên làm thần linh như ông có thể trợ lực họ trong chuyện làm ăn.

Ngô nãi:
Nhật nguyệt tinh trung,
Càn khôn đại tiết.
Thiên băng, ngã băng.
Địa liệt, ngã liệt.

Như ta đây:
Lòng trung nghĩa sáng như nhật nguyệt tinh,
Tiết tháo lớn sánh cùng trời đất.
Trời sập, ta mới sập.
Đất lở, ta mới lở.

Theo thực tế lịch sử, điểm nổi bật của Quan Vân Trường có lẽ là lòng trung thành tuyệt đối với người anh kết nghĩa Lưu Bị. Dù được Tào Tháo hậu đãi nhưng ông không từ bỏ Lưu Bị. Ông cùng với Triệu Vân, Trương Phi là nhưng vị tướng theo sớm Lưu Bị nhất và trung thành nhất, nhiều năm phải trải qua gian lao khó nhọc nhưng ông vẫn một lòng không thay đổi. Cụm từ "kết nghĩa vườn đào" là tượng trưng cho tình nghĩa huynh đệ thắm thiết, keo sơn, không vì phú quý, công danh, khó khăn, hoạn nạn mà mờ phai.

"Chữ Tín luôn đặt hàng đầu" - từ lâu đã là phương châm làm ăn của giới thương nhân, cho nên, rất dễ thấy tại sao họ rất kính nể và lấy Quan Vân Trường làm hình mẫu để học hỏi và hướng cái tâm của mình vào ông. Lý do thương nhân tôn sùng ông có khi chỉ đơn giản là vậy

Tác giả mang họ Nguyễn tên Nguyễn Quỳ Sinh thuộc đời nhà Thanh trong bài “Nhân nghĩa chi khí thường tồn” của sách “Trà dư khách thoại”, cũng thẳng thắng chỉ ra, khí độ trung nghĩa và sự nhân nghĩa song hành của Quan Vân Trường chính là yếu tố then chốt giúp danh tướng này lấy được phục tâm của người dân chứ không hoàn toàn là vì Quan Vân Trường là một mãnh tướng có uy dũng vô song.

Điều này rất dễ hiểu, người nhân ái thì luôn được kính nể, còn kẻ vũ dũng thì cùng lắm làm người ta kiêng sợ mà thôi. Quan Vân Trường vừa trung nghĩa lại vừa có võ lực nên vì thế mà người đời vừa tôn kính lại vừa sùng bái.

Trong Đạo giáo, "Quan thánh Đế quân", hay còn gọi là "Quan đế", là một trong "Hộ pháp tứ soái" của Đạo giáo. Tín ngưỡng Đạo giáo ngày nay chủ yếu thờ phụng Quan Công như một Thần Tài. Quan điểm này xuất phát từ điểm, Quan Vân Trường Quan Vũ sinh ra trong một gia đình nhà nghèo, tuy vậy ông cũng được theo học cả văn lẫn võ và làm nghề bán đậu phụ.

Trong thời gian này ông bộc lộ tài năng về quản lý tài chính, phát minh ra "nhật thanh bạ" ghi lại nguồn, thu, chi, tồn hàng ngày rất rõ ràng. Hậu thế công nhận ông là "kỳ tài kế toán", nên phong làm "thần thương nghiệp".

Tại Đài Loan, Quan Công còn được các tín đồ xưng là "ân chủ". Tại Nhật, Singapore, Malaysia, Philippines và thậm chí tại ở Anh và Mỹ, tín ngưỡng thờ phụng Quan Vân Trường cũng có xuất hiện nhờ được những người Hoa nhập cư truyền bá và dân bản địa thấy tâm đắc mà học theo.

Có học giả Trung Quốc đúc kết, nguyên nhân Quan Vũ được sùng bái đến vậy, chính là do sự tôn sùng của quan niệm dân gian đối với "nhân cách hoàn mỹ" trung - nghĩa - vũ - dũng.

Có thể, nhiều người cho rằng Quan Vân Trường suy cho cùng cũng chỉ là một danh tướng Trung Hoa, không phải là người Việt Nam, lại từng xuống tay sát sinh, không có gì đáng để sùng bài, nhưng nghĩ đi, cũng phải nghĩ lại, chuyện sát sinh là do thời thế, không phải do Quan Vân Trường ác độc mà hành xự tùy tiện, phàm là bậc vĩ nhân, có đức tính đáng học hỏi, đáng ngưỡng mộ thì sắc tộc đâu có quan trọng, bất kể là ai, chúng ta cũng đều có thể thành tâm.

Ngay kể cả Chủ Tịch Hồ Chí Minh - vị lãnh tụ vĩ đại của đất nước và dân tộc Việt Nam cũng từng ca ngợi phẩm chất cao quý của Quan Vân Trường bằng đôi câu thơ:

Thụ tiêu xảo họa Trương Phi tướng
Xích nhật trường minh Quan Vũ tâm.

Ngọn cây khéo tạc tướng Trương Phi,
Vầng hồng sáng mãi lòng Quan Vũ.